Định nghĩa

1. Động từ:
   • Nhận lỗi và đề nghị được tha thứ: Hành động thừa nhận lỗi lầm, thiếu sót của mình và bày tỏ mong muốn người khác bỏ qua, thứ lỗi.
   • Lời nói mở đầu để tỏ sự lễ phép, tôn trọng: Từ dùng để bắt đầu một câu hỏi, lời đề nghị hoặc khi làm phiền ai đó, thể hiện thái độ lịch sự.

Ví dụ sử dụng

• Động từ (nghĩa 1):

  • Tôi xin lỗi vì đã đến muộn. (Tôi nhận lỗi và mong anh/chị tha thứ vì việc tôi đến muộn.)
  • Công ty xin lỗi khách hàng vì sự bất tiện này. (Công ty thừa nhận lỗi và mong khách hàng thông cảm cho sự bất tiện.)

• Động từ (nghĩa 2):

  • Xin lỗi, cho tôi hỏi đường đến bưu điện. (Tôi dùng từ này để mở đầu câu hỏi một cách lịch sự.)
  • Xin lỗi cô, cô có thể nhắc lại câu hỏi được không ạ? (Từ dùng để thể hiện sự tôn trọng trước khi đưa ra yêu cầu.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Xin lỗi trước": Nói lời xin lỗi trước khi làm một việc có thể gây phiền hà hoặc trước khi đưa ra một ý kiến trái chiều.

  • Xin lỗi trước, tôi có ý kiến khác về vấn đề này. (Tôi nói lời xin lỗi để thể hiện sự tế nhị trước khi phản biện.)

• "Thành thật xin lỗi": Nhấn mạnh sự chân thành, ăn năn khi nhận lỗi.

  • Tôi thành thật xin lỗi vì những lời nói không phải của mình. (Tôi chân thành nhận lỗi và mong được tha thứ.)

Biến thể và từ gần giống

• Lời xin lỗi (danh từ): Nội dung, hành động xin lỗi.

  • Lời xin lỗi của anh ấy nghe rất chân thành. (Nội dung anh ấy thừa nhận lỗi lầm rất thành thật.)

• Tạ lỗi (động từ): Xin lỗi (có sắc thái trang trọng, thành kính hơn, thường dùng trong văn chương hoặc ngữ cảnh long trọng).

  • Ông ấy đã đến tạ lỗi gia đình nạn nhân. (Ông ấy đã đến xin lỗi một cách trang trọng và thành khẩn.)

Từ đồng nghĩa

• Tha lỗi: Mong muốn được tha thứ (thường dùng kết hợp: "Xin tha lỗi").
• Thứ lỗi: Mong muốn được bỏ qua lỗi lầm (thường dùng kết hợp: "Xin thứ lỗi").

Các cụm từ (phrasal verbs) liên quan

(Không có cụm động từ (phrasal verb) phổ biến nào riêng cho từ "xin lỗi" trong tiếng Việt. Hành động này thường được diễn đạt trọn vẹn bằng chính động từ "xin lỗi").

Thành ngữ liên quan

• "Một câu xin lỗi còn hơn gánh nặng mang vai": Nhấn mạnh giá trị của việc biết nhận lỗi, nói lời xin lỗi kịp thời sẽ giải tỏa được mâu thuẫn, áy náy.
• "Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau": Khuyên răn nên nói năng lịch sự, khéo léo, trong đó có việc sử dụng lời xin lỗi đúng lúc.

1. đgt 1. Nhận khuyết điểm của mình và đề nghị được miễn thứ: Xin lỗi anh vì tôi bận quá không đến dự lễ sinh nhật của anh được 2. Từ đặt ở đầu một câu hỏi để tỏ lễ độ: Xin lỗi bà, bà có phải là chủ tịch phường này không ạ?.